Томан ничек барлыкка килә?

Сәлам, дустым! Иртә белән мәктәпкә һәм балалар бакчасына барганда, синең җир өстенә сузылып яткан томанны күргәнең бардыр. Нәрсә соң ул томан? Ул ничек барлыкка килә?

Томан ул – җир өслегендәге болыт. Күктәге болыт белән томан арасында бернинди аерма да юк. Болыт җир яисә сулык өслегендә булганда, без аны «томан» дип атыйбыз. Гадәттә томан төнлә яисә иртән-иртүк пәйда була. Ул җылы җир яисә су өстенә төшүче салкын һава нәтиҗәсендә барлыкка килә.

Томанны еш кына көз көне күрергә мөмкин. Бу вакытта һава җир яисә суга караганда тизрәк суына. Җылы һава белән салкын һава кушылганда, томан барлыкка килә дә. Шәһәрдәге томан авылныкына караганда күпкә куерак. Шәһәр һавасында тузан белән корым күп. Алар, су бөртекләре белән кушылып, куе юрган хасил итәләр.

Җирнең иң томанлы районы булып Ньюфаундлендның (Канада) атлантик су буе санала. Бу җирдә җылы дымлы һава Поляр түгәрәк ягыннан агучы салкын су белән очраша. Суның салкыны җылы һаваны кечкенә су тамчыларына әйләндерә. Бу су тамчылары яңгыр хасил итү өчен җитәрлек зурлыкта түгел. Шуңа күрә алар яңгыр булып яумыйлар, ә томан булып һавада эленеп торалар.

Ә менә Сан-Францискодагы томаннар бөтенләй башкача барлыкка килә. Монда иртәнге салкынча бриз җылы ком дюналары ягына исә. Комны юешләп, яңгыр явып узган булса, парга әйләнеп барган дымнан куе томан катламы барлыкка килә.

Ә ни өчен томан болытка караганда куерак булып күренә соң? Бу томан тамчыларының яңгыр тамчыларына караганда кечерәк булуына бәйле. Күпсанлы вак тамчылар яктылыкны эре яңгыр тамчыларына караганда күбрәк йоталар. Шуңа күрә томан безгә куерак булып тоела да.

Гөлнара Хәйдәрова

Дусларың белән бүлеш

 

 

Журналның иң беренче санын күрәсең киләме?




Сетевое издание «Салават купере»
© 2014-2020 Филиал АО «Татмедиа» «Редакция журнала «Салават купере»
Свидетельство о регистрации СМИ ЭЛ № ФС77-59902,
выдано Федеральной службой по надзору в сфере связи,
информационных технологий и массовых коммуникаций (Роскомнадзор) от 17.11.2014 г.
Настоящий ресурс может содержать материалы 0+, 6+.
Вся информация, размещенная на данном веб-сайте, предназначена только
для персонального пользования и не подлежит дальнейшему воспроизведению и/или распространению
в какой-либо форме, иначе как с письменного разрешения редакции журнала «Салават купере».
При цитировании гиперссылка обязательна.
Адрес редакции: 420066, г. Казань, ул. Декабристов, д. 2.
Телефон: +7 (843) 222-05-46 (1646).
Электронная почта: salavatkupere@mail.ru, salavat-kupere.dir@tatmedia.com.
Учредитель СМИ: АО «ТАТМЕДИА»
Руководитель филиала: Хуснутдинов Зиннур Зиятдинович
Главный редактор: Хуснутдинова З.З.
Политика о персональных данных в АО "ТАТМЕДИА"
Антикоррупционная политика АО "ТАТМЕДИА""

Сайт разработан в IT департаменте АО Татмедиа»