Очучы кәмә һәм Тылсымлы Каурый
Зөлфия Йосафалиева, Казан
Зур күл буенда Аюхан исемле кечкенә, акыллы Аю баласы яшәгән. Ул зәңгәр кәпәч кияргә һәм күл буендагы камышларның җилдә ничек биегәнең күзәтергә яраткан. Аның бик зур хыялы булган: ул урмандагы иң биек Тау башына барып, бөтен дөньяны күрергә теләгән. Әмма ул тау бик еракта һәм биек булган, җәяү бару өчен кечкенә Аюханның көче җитмәгән.
Бер көнне Аюхан күл буенда йөргәндә, камышлар арасында гаҗәеп бер кәмә күреп алган. Бу гади кәмә түгел, ә каен кабыгыннан ясалган, киң яфрак җилкәнле кечкенә Очучы кәмә икән! Кәмә эчендә алтын сыман ялтырап торган Тылсымлы Каурый булган.
Аюхан кәмәгә утыруга, Тылсымлы Каурый емелдәп җырлап җибәргән, һәм кәмә йомшак кына итеп һавага күтәрелгән! Ул болытлар арасыннан әкрен генә очкан. Күк йөзеннән караганда, урман яшел келәм кебек, ә елгалар көмеш тасма сыман күренгән. Аюхан шатлыгыннан кулларын чәпәкәйләгән.
Кәмә биек Тау башына җиткәндә, Аюхан агач башында утыручы Тургайны күреп алган. Тургай канатларын каплап моңсу гына елап утыра икән. Аю баласы кәмәсен аның янына туктаткан:
— Нәни Тургай, нишләп елыйсың? — дип сораган Аюхан.
— Олы җил минем оямны Тауның икенче ягындагы тирән тарлауга очырып төшерде, — дип җавап биргән Тургай. — Анда минем бәләкәй балаларым калды. Мин алар янына очарга куркам, чөнки андагы җил бик көчле, канатларымны сындырырга мөмкин.
Аюхан Тау башыннан дөньяның гүзәллеген күзәтергә бик теләгән иде. Аның хыялы менә-менә тормышка ашарга тора. Әмма ул күз яшьләре түгүче Тургайны калдырып китә алмаган. Игелекле Аю баласы дуслыкның һәрвакыт үз хыялларыңнан да мөһимрәк икәнен аңлаган.
— Курыкма, Тургай! Без синең балаларыңны коткарырбыз! Минем белән кәмәгә утыр, — дигән Аюхан.
Алар Очучы кәмә белән куркыныч, җилле тарлауга төшә башлаганнар. Төмәннән көчле җил искән, кәмә чайкала башлаган. Шулвакыт Аюхан кәмәдәге Тылсымлы Каурыйны кулына алган да: "Тылсымлы Каурый, безгә ярдәм ит, дусларыбызны коткарырга көч бир!" — дип сораган.
Каурый тагын да яктырак булып кабынган һәм кәмә тирәсендә җил үтми торган алтын калкан ясаган. Җил шунда ук тынган. Киң яфрак җилкән аларны туры Тургайның балалары яткан оя янына алып төшкән. Аю баласы нәни кошларны саклык белән кәмәгә утырткан, һәм алар барысы бергә яңадан Тау башына күтәрелгәннәр.
Тау башында Тургай үзенең балаларын кочаклаган. Алар барысы бергә шундый матур һәм яңгыравыклы җыр җырлаганнар, хәтта таудагы чәчәкләр дә ачылып, әлеге җырга кушылып биегәннәр.
Аюхан Тау башыннан дөньяның никадәр киң һәм гүзәл булуын күзәткән. Хәзер бу матурлык тагын да җылырак күренгән, чөнки ул янындагы яңа дусларының бәхетле елмаюы белән тулышкан иде. Очучы кәмә белән өенә кайтыр юлга чыкканда, ул чың матурлыкны— зур тауларда гына түгел, ә дусларыңа ясаган изгелектә икәнен төшенгән.