Балалар арасында көнләшү хисе булмасын өчен нишләргә?
«Салават күпере» журналының баш мөхәррире Зилә Язның психолог, нейропсихолог, доцент Люция Әлфәт кызы Ибәтуллина белән әңгәмәсеннән өзек.
Зилә Яз: Көнләшү бигрәк тә бертуганнар арасында еш очрый. Яңа туган бала булса, бу зур проблемалар тудырырга мөмкин. Моны ничек будырмаска?
Люция Ибәтуллина: Көнләшү хисе – бик авыр хис. Үзебезнең дә бу көнләшү хисе бар. Шуңа балаларны аңлап була. Көнләшкән вакытта баланың берәр зыян эшли алганын беләбез һәм үзебезгә аңларга тырышабыз. Ата-аналарның моны булдырмау ысуллары бар. Беренчедән, олырак баланы олы итеп күрергә, ә кечкенә баланы кече итеп күрергә. Мәсәлән, алма бүләбез икән, әби-бабаларыбызның гореф-гадәтләрен истә тотып, зуррак кисәкне олырак балага, ә кечерәген бәләкәйрәк балага бирәбез. Шулай итеп без олы баланың статусын ассызыклап үтәбез. Яисә: «Син олырак, шуңа дусларың белән урамга чыгарга мөмкинсең, ә энең/сеңлең минем белән өйдә кала», – дибез.
Икенчедән, әти-әни һәр балага шәхси вакыт бүлеп бирергә мөмкинлек табарга тиеш. Иң элек: «Син минем белән ничек вакыт үткәрергә телисең?» – дип, алдан аның сезнең белән ничек вакыт үткәрергә теләвен ачыклагыз.
Шулай ук, балаларны чагыштырырга кирәкми. Һәр баланың эше нәтиҗәсенә игътибар бирегез, мәсәлән: «Бу рәсемдә төсләрне бик уңышлы сайлагансың!» – дип хуплау әйбәт.
Һәр баланың шәхси әйберләре булсын (мәсәлән, үз урыны, үз тәлинкәсе, үз уенчыклары). «Аны башкаларга рөхсәтсез алырга ярамый!» – дигән кагыйдә дә кертегез.
Балаларның уртак шөгыльләрен хуплагыз. Мәсәлән, бергә конструктор җыю, печенье пешерү, мультфильм карау – монда балалар бер-берсен тыңларга, килешергә өйрәнәләр.